مقدمه و بازخوانی سند
در تاریخ دفاع مقدس و سال‌های اسارت رزمندگان ایرانی در اردوگاه‌های رژیم بعث عراق، اسنادی وجود دارند که اوج عزت‌نفس، شجاعت و آزادگی فرزندان این مرزوبوم را حتی در سخت‌ترین شرایط اسارت به تصویر می‌کشند.
یکی از این اسناد منحصربه‌فرد، نامه‌ای است به تاریخ ۲۴ دی‌ماه ۱۳۶۶ (۱۴ ژانویه ۱۹۸۸) که بر روی برگه‌های سانسورشده و تحت نظارت صلیب سرخ نگاشته شده است. در حالی که اسرا در شدیدترین تدابیر امنیتی و زیر شکنجه‌های بعثی‌ها قرار داشتند، یک اسیر ایرانی بدون هراس از تبعات آن، قلم به دست گرفته و نامه‌ای خطاب به بالاترین مقام سیاسی و نظامی ایالات متحده آمریکا ارسال می‌کند:
متن دست‌نوشته:
«بسم الله الرحمن الرحیم
از یک اسیر ایرانی به ریاست‌جمهوری آمریکا؛
شنیده‌ام این روزها خیلی لشکرکشی‌های پوچ و خالی از جانب شما به ایران می‌شود، لذا متذکر می‌گردم هرچه سریع‌تر نیروهای خود را از خلیج بیرون کرده و بار اول و آخرت باشد که از این کارها می‌کنی و اگر لازم به مذاکره باشد، می‌توانم با شما در یک میز مذاکره نشسته و شما را از نزدیک محکوم کنم. درست است بنده اسیرم، دیگر شما از موقعیت سوءاستفاده نکنید.»
(امضا: اسیر ایرانی / تاریخ: ۶۶/۱۰/۲۴)
بستر تاریخی و وقایع دی‌ماه ۱۳۶۶ (تقابل مستقیم ایران و آمریکا)
برای درک اهمیت و ابعاد حماسی این نامه، باید شرایط آن برهه از تاریخ جنگ را مرور کرد:
۱. رئیس‌جمهور وقت آمریکا که بود؟
در سال ۱۳۶۶ (۱۹۸۷-۱۹۸۸ میلادی)، رونالد ریگان (Ronald Reagan) چهلمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا بود. دولت ریگان در سال‌های پایانی جنگ تحمیلی، سیاست تقابل علنی و خصمانه با جمهوری اسلامی ایران را در پیش گرفته بود.
۲. ماجرای «جنگ نفت‌کش‌ها» و لشکرکشی آمریکا به خلیج فارس
- آغاز درگیری مستقیم در خلیج فارس: از سال ۱۳۶۵ و به‌ویژه تابستان ۱۳۶۶، آمریکا با هدف حمایت از رژیم صدام و اسکورت نفت‌کش‌های کویتی (عملیات اراده جدی / Earnest Will) ناوگان عظیمی از رزم‌ناوها و ناوهای هواپیمابر خود را وارد خلیج فارس کرد.
- حملات و تنش‌ها در ماه‌های منتهی به نگارش نامه (پاییز و زمستان ۱۳۶۶):
- در ۳۰ شهریور ۱۳۶۶، بالگردهای آمریکایی به کشتی تدارکاتی «ایران‌اجر» حمله کردند.
- در ۲۷ مهر ۱۳۶۶، ناوهای آمریکایی سکوهای نفتی «رستم» و «رشادت» ایران را به آتش کشیدند.
- قایق‌های تندرو و نیروهای دریایی سپاه (به فرماندهی شهید نادر مهدوی) در تقابل مستقیم با بالگردها و ناوگان آمریکا حماسه‌ها آفریدند.
- فضای بین‌المللی: جو حاکم بر رسانه‌های جهان و منطقه، حاکی از تهدید مداوم ایران توسط آمریکا و احتمال وقوع جنگ تمام‌عیار میان ایران و ناوگان ریگان در خلیج فارس بود.
تحلیل گفتمان و ارزش تاریخی سند
- اقتدار در بند اسارت: این سند به‌روشنی نشان می‌دهد که اسارت و فشارهای اردوگاه‌های عراق نتوانست روحیه انقلابی و غرور ملی رزمندگان را تضعیف کند. اسیر ایرانی با زبانی مقتدرانه به ریگان هشدار می‌دهد: «بار اول و آخرت باشد…».
- اعتمادبه‌نفس در منطق و استدلال: عبارت «می‌توانم با شما در یک میز مذاکره نشسته و شما را از نزدیک محکوم کنم» نشان‌دهنده دست برتر اخلاقی، حقانیت و اعتمادبه‌نفس یک رزمنده ساده در برابر قدرت‌های جهانی است.
- شکستن حصار سانسور: ارسال چنین نامه‌ای با علم به این‌که تمام مکاتبات توسط استخبارات عراق و مأموران سانسور بازبینی می‌شد، نشان از شجاعت وصف‌ناپذیر این آزاده غیور دارد.